Canova ANTONIO
Początkowo byt uczniem swego dziadka, później rzeźbiarzy weneckich. W Wenecji studiował rysunek z aktu w akademii i rysował z odlewów gipsowych w Palazzo Farsetti, gdzie na paradnych schodach znalazły się jego 2 marmurowe Kosze z owocami (1774). Po konkursie w akademii weneckiej (1775) pracował dla miejscowych zleceniodawców, m.in. G. Faliera (Orfeusz i Eurydyka 1775-77). W końcu 1779 wyjechał na dalsze studia do Rzymu, odwiedził też Neapol, Pestum, Salerno, Pompeje i Casertę; w Rzymie patronami Canovy byli ambasador wenecki i bratanek papieża Klemensa XIII (grobowiec w Bazylice Św. Piotra 1783-92); 1781 otrzymał 3-letnie stypendium senatu weneckiego; znalazł się wówczas w kręgu artystów, starożytników, znawców i krytyków sztuki będących zwolennikami klasycyzmu. Dziełem w pełni ukazującym wielkość Canovy i jego nowatorstwo był pomnik nagrobny Klemensa XIV (1783-88), który zyskał sobie niezwykle pochlebne opinie u współczesnych. Prace Canovy z lat 80. to prawie naturalnej wielkości posągi i grupy rzeźb z nagimi postaciami w eleganckich pozach, np. Henryk Lubomirski jako Eros (1787-89), Kupi-dyn budzący Psyche (1783-93). Z 1787-92 pochodzi cykl reliefów ze scenami z życia Sokratesa oraz z Iliady, Odysei i Eneidy, w których rzeźbiarz, w klarownym stylu, odwoływał się do greckich tradycji. W 1790 władze Wenecji zleciły Canovie wykonanie pomnika Tycjana; nie zrealizowanym projektem artysta zapoczątkował nowy typ pomnika nagrobnego, którego realizacją był grobowiec Marii Krystyny austriackiej (1798-1805). Podróż, którą zaczął w Wiedniu, kontynuował w Pradze, Dreźnie, Berlinie i Monachium; po powrocie do Rzymu został członkiem Accademia di San Luca (1800) i generalnym inspektorem sztuk pięknych i budowli papieskich (1802); wykonany wówczas posąg Zwycięskiego Perseusza ustawiono obok Apolla belwederskiego. Był najsławniejszym rzeźbiarzem w Europie, a jego pracowitość pozwalała na realizacje licznych zamówień, zwłaszcza portretowych (np. Napoleon jako Mars 1803-06); do najsławniejszych należy Paulina Borghese jako zwycięska Wenus (1804-09). Realistyczne portrety z tego okresu ustąpiły później miejsca idealizowanym głowom, posągom i grupom rzeźbiarskim: Venus Italica (1804-12), Parys (1807-12), Trzy Gracje (1815-17), Mars i Wenus (1815-22). Pod koniec życia Canova zaprojektował w Possagno świątynię wzorowaną na starożytnych budowlach centralnych, która stała się również jego mauzoleum (metopy ze scenami ze Starego Testamentu i Nowego Testamentu z 1820-22). Od ok. 1780 malował też obrazy, np. Opłakiwanie Chrystusa (1798-99). Jego rysunki i szkice stanowią ważne źródło wiedzy o procesie twórczym artysty. Canova rzeźbił głównie w marmurze, znane są też modele terakotowe i woskowe. W swej sztuce łączył klasyczną harmonię z pięknem i wdziękiem idealizowanego ciała ludzkiego.