Niemcewicz JULIAN Ursyn
Wychowanek Szkoły Rycerskiej, od 1777 adiutant księcia A.K. Czartoryskiego; działacz stronnictwa patriotycznego w czasie Sejmu Czteroletniego (był posłem inflanckim), współredaktor "Gazety Narodowej i Obcej"; podczas powstania kościuszkowskiego 1794 adiutant Naczelnika, po klęsce maciejowickiej osadzony wraz z nim w Twierdzy Petropawłowskiej; 1797-1807 przebywał w USA; w czasach Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego m.in. sekretarz Rady Stanu i Senatu, wizytator szkół, 1810-13 pierwszy prezes Dyrekcji Rządowej Teatru Narodowego; po klęsce liberalnej opozycji odsunął się od polityki i 1822 osiadł w Ursynowie pod Warszawą; przeciwny powstaniu listopadowemu (pierwowzór Prezesa w Kordianie J. Słowackiego), po jego wybuchu wszedł do Rządu Narodowego (1831 wyjechał z misją do Anglii); 1833 osiadł na emigracji w Paryżu; członek TPN (od 1827 prezes), Towarzystwa Historyczno-literackiego w Paryżu oraz Amerykańskiego Towarzystwa Filozoficznego. Jeden z czołowych pisarzy czasów stanisławowskich i doby przedromantycznej, twórca pierwszej polskiej komedii politycznej Powrót posła (wystawienie 1791), w której propagował idee Stronnictwa Patriotycznego, i głośnych paszkwilów anty-targowickich (Fragment Biblie targowickiej. Księgi Szczęsnowe 1792); w okresie porozbiorowym autor słynnych Śpiewów historycznych (1816, z muzyką m.in. M. Szymanowskiej, F. Lessla, K. Kurpińskiego), obejmujących dzieje Polski, oraz powieści, w których przedstawił wzór współczesnego wychowania obywatelskiego (Dwaj panowie Sieciechowie 1815), propagował program asymilacji Żydów (Lejbę i Siora 1821), stworzył wyidealizowany obraz jagiellońskiej Polski (Jan z Tęczyna, t. 1-3 1824-25); bajki polityczne, poematy, liryki, utwory dramatyczne (Kazimierz Wielki 1792, Samolub, wystawienie 1811, Podejrzliwy, wystawienie 1831), prace historyczne, relacje z podróży po Polsce, wspomnienia (cenne jako źródło i barwny obraz epoki Pamiętniki czasów moich 1848, obszerniejsza wersja t. 1-2 1957); od lat 20. XIX w. był żywym symbolem tradycji Polski niepodległej i nieugiętego patriotyzmu (S. Witwicki nazwał go "człowiek-Polska").